ABDEST
Ömer UYSAL
Ya eyyühellezine amenu iza kuntüm iles salati fağsilu vücuheküm ve eydiyeküm ilel merafiki vemsehu bi ruusiküm ve ercüleküm ilel ka’beyn ve in küntüm cünüben fettahheru ve in küntüm merda ev ala seferin ev cae ehadüm minküm minel ğaiti ev lamestümün nisae fe lem tecidu maen fe teyemmemu saiydan tayyiben femsehu bi vücuhiküm ve eydiküm minh ma yüridüllahü li yec’ale aleyküm min haraciv ve lakiy yüridü li yütahhiraküm ve li yütimme ni’metehu aleyküm lealleküm teşkürun.
Ey iman sahipleri! Namaza duracağınız zaman yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başlarınızı mesh edin ve topuklara kadar ayaklarınızı da. Eğer cünüp iseniz iyice temizlenin! Hasta yahut yolculuk halinde iseniz yahut biriniz tuvaletten gelmişse yahut kadınlara dokunmuş da su bulamamışsanız temiz bir toprakla teyemmüm edin: yüzlerinizi ve ellerinizi ondan mesh edin. Allah size zorluk çıkarmak istemiyor. Ancak sızı temizlemek ve üzerinizdeki nimetini tamamlamak istiyor ki, şükredebilesiniz.MAİDE6
**
Ya eyyühellezine amenu la takrabus salate ve entüm sükara hatta ta’lemu ma tekulune ve la cünüben illa abiri sebilin hatta tağtesiluv ve in küntüm merda ev ala seferin ev cae ehadüm minküm minel ğaiti ev lamestümün nisae fe lem tecidu maen fe teyemmemu saiyden tayyiben femsehu bi vücuhiküm ve eydiküm innellahe kane afüvven ğafura
Ey iman edenler! Sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, cünüpken de -yolculuk halinde olmanız müstesna- boy abdesti alıncaya kadar namaza yaklaşmayın. Eğer hastalanırsanız yahut yolculuk halinde bulunursanız yahut biriniz tuvaletten gelmişse yahut kadınlara dokunmuşsanız, bütün bu durumlarda su da bulamamışsanız, temiz bir toprakla teyemmüm edin. Yanı yüzlerinizi ve ellerinizi mesh edin. Allah afüvv’dür, günahları affeder, gafur’dur, hataları bağışlar. NİSA43
Namaza durmak için gerekli koşullar MAİDE,6’da “Ey iman sahipleri! Namaza duracağınız zaman yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başlarınızı mesh edin ve topuklara kadar ayaklarınızı mesh edin. Eğer cünüp iseniz iyice temizlenin!” sayılmakla beraber bu koşullara birde “Sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar…” ifadesi NİSA,43 de eklenmiştir. Yani sarhoşken de namaz kılınmaz (Burada sarhoşluk sadece içki veya uyuşturucunun verdiği sarhoşluk değildir. Aklı bulandıran her şey buna girebilir. Zira kuranı kerimde ölüm sarhoşluğu, kıyamet günü, lut kavmi ve yalancıların sıfatı olarak ta kullanılır.)
“Eğer cünüp iseniz iyice temizlenin!” cünüplük iyice temizlenmek yani gusül gerekir. Burada ayetler guslün gerektiği durumu “veya kadınlara dokunduğunda(lamestümün nisae)” ifadesi ile işaret ediyor. Çünkü bu ince ifade, “cinsel ilişkiyi” kinaye yoluyla anlatmaktadır. Bu durumda ister cinsel ilişki yoluyla olsun ister ihtilam veyahut başka yollarla cünüplük halinde gusül almak farzdır. Burada âlimler arasında birçok görüş vardır. “lamestümün nisae” ifadesini direk kadınlara dokunmak anlamında kullanıp bu durumlarda gusül ya da abdestin alınması gerektiğini savunan âlimler olduğu gibi direk cinsel ilişki olduğunu savunan âlimlerde vardır. Fakat belirttiğimiz gibi burada kinaye yolu ile cinsel ilişkiyi anlatmak için kullandığını tahmin ediyoruz. Zira kadınlara doğrudan dokunmak anlamında olsaydı akla bu konuda ilk erkekler gelirdi ki bu ayetin başlangıç haliyle (“Ey iman sahipleri!”) bile çelişir bir hal alırdı ve bu sefer bayanların durumu içinden çıkılmaz bir hal alırdı. Gusül için iyice temizlenmek gerekir. Kısaca banyo yapmak…
Yine ayetlerde abdest gerektiren durumlar için “yahut biriniz tuvaletten gelmişse” ifadesi kullanılmıştır. Ayette bu ifade “ğait” şeklinde ifade edilir. Bundan maksat o dönemde insanların tuvalet ihtiyaçlarını gidermek için kazdıkları çukura denir. Buradan abdesti tuvaletten gelme eylemi bozduğunu anlıyoruz. Tuvaletten kasıt ise ön ve arka tuvalet uzuvlarından çıkan ve tuvalete sebep olan hallerdir. Abdest için (yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başlarınızı mesh edin ve topuklara kadar ayaklarınızı da) yüzlerimizi ve kollarımızla birlikte ellerimizi yıkamalı, baş ve ayaklarımızı ise mesh etmeliyiz. Peki, ayaklar nasıl mesh edilecek? Ayette “topuklara kadar” ifadesi “ilel ka’beyn” ile sağlanmaktadır. “ilel ka’b” ifadesi ile topuğun başlangıcını yani bilekleri kastetmektedir. Bu durumda abdestte farz olan bileklerimize kadar ayaklarımızı mesh etmemizdir.
Yine MAİDE 6’da (“Hasta yahut yolculuk halinde iseniz yahut biriniz tuvaletten gelmişse yahut kadınlara dokunmuş da su bulamamışsanız temiz bir toprakla teyemmüm edin: yüzlerinizi ve ellerinizi ondan mesh edin”) ve NİSA,43’te (“Eğer hastalanırsanız yahut yolculuk halinde bulunursanız yahut biriniz tuvaletten gelmişse yahut kadınlara dokunmuşsanız, bütün bu durumlarda su da bulamamışsanız, temiz bir toprakla teyemmüm edin. Yani yüzlerinizi ve ellerinizi ondan mesh edin”) teyemmümün şartları sıralanmıştır: Abdestsiz kişinin su bulamayacağı durumda, yıkanması veya abdest alması gerektiği halde kişinin sudan zarar görecek şekilde hasta olması durumunda ve yıkanması veya abdest alması gerektiği halde kişinin yolculukta olması durumunda teyemmüm alınabilir. Teyemmüm için temiz toprak kullanarak yüzlerimizi ve ellerimizi mesh etmemiz gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken husus ise teyemmümün abdest veya gusül hallerinde fark etmeyip her ikisi durumunda da aynı şekilde alındığıdır. Yani teyemmüm bir jokerdir.
Verilen ayetlere göre temizlenmek Allah ile buluşmada gerekli bir durumdur. Burada temizlikten kasıt ise sadece beden temizliği değildir. Ruh ve beden temizliğidir. Burada ruh temizliğine daha çok önem verilmekte ve beden temizliğinin ise varılan sonuç olduğu anlaşılmaktadır. Su bulunmaması veya suyun kullanılmasının sakıncalı olduğu anlarda teyemmüm yapılması ruh temizliğine verilen önemin işaretidir. Ruhun rahatlaması vücudun yük dengesiyle doğrudan alakalıdır. Teyemmüm veya genel anlamda abdest vücutta topraklama ve sıfırlama görevi görmektedir.
…ALLAH SİZE ZORLUK ÇIKARMAK İSTEMİYOR. ANCAK SIZI TEMİZLEMEK VE ÜZERİNİZDEKİ NİMETİNİ TAMAMLAMAK İSTİYOR Kİ, ŞÜKREDEBİLESİNİZ…
…ALLAH AFÜVV’DÜR, GÜNAHLARI AFFEDER, GAFUR’DUR, HATALARI BAĞIŞLAR…
En doğrusunu Allah bilir…